Bzdurne, acz naukowo opracowane wyliczanki jak poniżej, to popularyzowanie epifenomenów.

Robert Krool 

Cechy dobrego lidera, jego atrybuty, rola i wykaz koniecznych umiętności.

Wyświechtany temat. Większość zestawień tego typu to lista bardzo powierzchownych obserwacji lub wynik „życzeniowego myślenia” wśród obserwatorów fenomenu jakim jest przywództwo.
Z punktu widzenia doświadczeń praktycznych i rozumnych obserwacji trudnych, złożonych sytuacji przywódczych, wydaje się, że dwie zdolności odgrywają na dłuższą metę istotną rolę w kontekście osiągnięć organizacyjno-przywódczych:
- zdolność do konfliktu z samym sobą, duchowego, intelektualnego, emocjonalnego, tak w świecie wewnętrznym jak i zewnętrznym, w tym wchodzenie i prowadzenie konfliktu jako takiego, wytrzymywanie bólu, stresu itp.
- samoświadomość, zdolność do autorefleksji i krytycznego myślenia, zachowując pozytywne nastawienie (oczekiwania) oferuje talent/zdolność samodzielnego, przenikliwego myślenia często mylonego ze zdolnością przewidywania, a nawet empatią itp.
Dekretowanie cech dobrego lidera jest moim zdaniem infantylne, koncentruje się na bardzo powierzchownej ocenie przyczyn, a raczej skutków czyichś osiągnięć.

Znaczenie wizji, misji i celów strategicznych.

W większości przedsiębiorstw powyższe zagadnienia stanowią podstawę informacji PR-owych lub dumną treść do powieszenia na ścianie, co by nic nie było do zarzucenia w temacie wystroju wnętrz i tradycji polityki korporacyjnej.
Znaczenie tego tematu jest trochę niewidoczne, jak np. misja społeczna każdej firmy. Zdecydowana większość menadżerów wysokiego szczebla nawet nie zdaje sobie sprawy z istnienia i oddziaływania na społeczności lokalne tzw. misji społecznej.
Rozglądając się dokoła widzimy mnóstwo ludzie posiadających nadzieję, marzenia, roszczeniowe życzenia itp. ale wizje??? Misje, cele strategiczne???
Te 3 elementy zarządcze tworzą tzw. macierz przywódczą. Jeśli one są głupie, nierealne lub przeintelektualizowane, działania operacyjne podlegają prawu przypadku lub zwyczajnie nie udają się. Z drugiej strony bardzo często słyszałem od menadżerów drugiego szczebla, że: nam wizja, misja i strategia – nie przeszkadzają... Jako doradca strategiczny usłyszałem w niejednej międzynarodowej firmie następującą sugestie: prosimy, aby opracowywana przez Pana strategia, zawierała takie treści, by nie stała w konflickie z nieistniejącą strategią naszej spółki -matki...    


Jaki styl przywódczy jest najlepszy?

Nie istnieje takowy, istnieją tylko przykłady ludzi, którzy zawiedli lub odwrotnie – byli zwycięzcami. Styl przywódczy jest wypadkową doświadczeń człowieka, jego talentów i co kluczowe: okoliczności! Stawiając styl przywódczy np. Piłsudzkiego, Wojtyły (JP II) albo Jacka Welcha czy innych znanych, za wzór doskonałości, produkujemy kolejny akademicki, a nierzadko patriotyczny bubel. Najlepszy styl jaki zaobserwowałem, wśród mojej klienteli, to: odrzucenie tego co z nas zrobiono i postawienie na własny, oryginalny pomysł – siebie i własne idee. Nawet jeśli początkowo wydaje się to potwornie bolesne. Innym problemem jest, że liderzy są dzisiaj przedstawiani w zbyt krótkich przedziałach czasowych, wychodząc tym samym na zwycięzców lub przegranych. Podczas gdy bohatreowie klasyczni np. Hommera, lub patrząc na historię europejskich liderów, gineli, przegrywali, lecz ich życie wywarło wielki wpływ na losy innych, w tym rozwój społeczności. Kult zwycięzcy jest nader obecny w ekonomii, biznesie, ale tam też ponosi największe porażki, gdzyż zbyt krótkie przedziały czasowe, służące pokazaniu wypracowanej wartości są niemiarodajne na dłuższą metę. 

Jak sprawić by zespół pracował na 110%

Każad recepta zero-jedynkowa byłaby poważnym nadużyciem jakiegokolwiek serwisu/magazynu i naraża każdego autora na ośmieszenie się. Dobry zespół to odejście od modelu wodzowskiego, gdzie lider buduje zespół ludzi, którym tylko on może zaufać. Mądry szef przyciąga zadaniowo lub terminowo ludzi bardziej utalentowanych/mądrzejszych od siebie. Głupol będzie się otaczał, bardziej ograniczonymi od siebie, co w konsekwencji prowadzi do zniewolenia zespołu i miernych efektów na dłuższą metę. Bo na krótką to i osioł się nada, co widać po częstych zmianach ministrów etc.
Kluczowe elementy o jakie dba mądry przywódca jest:
- szukam ludzi do zadań (nie odwrotnie)
- jestem z nimi w permanentnym, twórczym konflikcie (mają własne zdanie)
- kultura jakości i optymalizacji to standard komunikacji oraz pracy na co dzień (lider – dostawcą nadziei i pomysłu ; członek zespołu – dostawcą rozwiązań i propozycji) regularne sesje typu „work out”
- jasne cele, jasne budżety, jasne zasady oceny (jakości, efektywności) w tym wynagradzania (część ruchoma na którą ludzie mają wpływ)
- lider – terminuje biurokracje, piętnuje przeciętność oraz nonsensowne procesy, procedury itd. lub rzuca światło na ich optymalizacje.

Jak kształtować swoją inteligencję emocjonalną?

Odpowiem tak od serca, czyli od siebie:
Przeciwieństwa... to moi prawdziwi przyjaciele, obecnie są dla mnie czymś w rodzaju znaków drogowych. Bezdusznie wskazują złoty środek, a może siedzibę „sztabu rozsądku”. Za pomocą dotkliwych wrażeń, nacechowanych nierzadko okrucieństwem, tragedią i stratą, życie dostarcza nam edukacyjnej przygody, na miarę „boskiej komedii”. Komedia szlifuje nas przeciwieństwami, by wyleczyć z powszechnej już choroby – świętej, łatwej jednoznaczności. To naprawdę zabawna świętość, znana na przykład jako zbrojna wierność wobec przysiąg, ich dochowywania albo łamania. Świętość teatralna, wskazująca na przykładzie mitycznych Pań, Panów i bogów – jaskrawych, przerysowanych i wyrazistych postaci – oślą cnotę: bezmyślność w imię zasad… A łatwizna?
Odbywając służbę wojskową usłyszałem wiele razy, że łatwiej się zabija niż kocha. Jako były, kontuzjowany instruktor sztuk walki i samoobrony, doświadczałem wielokrotnie, że łatwiej jest kogoś poskromić, unieszkodliwić lub zatłuc niż się z nim dogadać czy pojednać. Poczułem na własnej skórze, że prościej również stać się żebrakiem niż człowiekiem majętnym, co dość obszernie opisuję w tej książce. Łatwiej być głupcem niż mądrym. I niestety, obecnie łatwiej zostać człowiekiem wykształconym niż myślącym. Wszechogarniające, łaskawie demokratyczne podejście do łatwizny sprawia, że prościej jest stać się człowiekiem ślepo wierzącym niż świadomym i mającym wiedzę. A już dużo łatwiej jest potępić i popaść w mroczne emocje niż zrozumieć i zachować spokój ducha. Znacznie łatwiej być honorowym niewolnikiem i agresywną ofiarą niż żyć i umrzeć jako wolny człowiek…

Jak utrzymać równowagę pomiędzy pracą a domem?

Ludzie z pasją, prędzej czy później, zaczynają robić to, co najbardziej lubią. „Dla sztuki”, dla radości wypływającej z działania, w które angażują się rozumem i sercem. W którym się spełniają.
To jednak trochę bardziej skomplikowana sprawa niż by się na pozór wydawało. Otóż „lubić coś robić”, nie jest jednoznaczne z tym, że działanie jest „łatwe, proste i przyjemne”. Lubić, może oznaczać też „wytrwale dążyć”. To z kolei nie jest jednoznaczne z pojęciem konsekwencji, gdyż ludzie, którzy chcą być konsekwentni, nie zawsze bywają wytrwali. Ponieważ, najprościej rzecz ujmując, brną oni w tematy i sprawy, które dawno należałoby zamknąć i odłożyć na półkę. I niech tam spoczywają, bo mogą się jeszcze kiedyś przydać. Konsekwentne brnięcie, uzasadnianie nierzadko „konsekwencją i odpowiedzialnością”, jest iście niewolniczym zajęciem, obliczonym na brak życiowej satysfakcji. Pytanie, które powinniśmy sobie co jakiś czas zadawać brzmi: – Jaką wybrałbym dla siebie pracę, twórcze zajęcie lub działalność, gdybym jutro wygrał 30 milionów złotych?
Większość osób, rozpatrujących taką ewentualność, dochodzi do wniosku, że natychmiast porzuciłaby dotychczasową pracę. Jeżeli należymy do tej grupy, znajdujemy się w poważnym niebezpieczeństwie zmarnowania swojej kariery, a nawet więcej – zmarnowania swojego życia. Ludzie z pasją, prędzej czy później, zaczynają robić to, co najbardziej lubią robić, nawet jeśli jest to bardzo trudne. Wynikałoby z tego, że musimy – wbrew ogółowi – zmuszać się do robienia raczej tego, co nam służy, aniżeli tego, co nam każą robić.
Cenieni przedsiębiorcy, milionerzy, z jakimi pracuję, którzy samodzielnie doszli do swoich fortun, są dość zgodni wskazując na sekret sukcesu. Oto pewnego dnia uświadomili sobie, jakie zajęcia sprawiają im największą satysfakcję. Mimo towarzyszących tym zajęciom problemów, kosztów i stresów, i mimo konieczności wielu zmagań. Potem zaangażowali się w nie całym sercem i rozumem.
Taki na ogół był początek – w moim przypadku również – rozpoznania ulubionych aktywności. Twórczość (praca) stała się ich pasją. Wyniknęły stąd ogromne korzyści – dla nich samych, dla ich rodzin i dla ogółu społeczeństwa, ponieważ wszyscy, wzbogacając samych siebie, oferujemy wartość dodaną otaczającej nas społeczności. Warto więc poszukać odpowiedzi na pytanie: Jaka aktywność, zajęcie, twórczość, praca najbardziej mi odpowiada? Szukając, trzeba niekiedy odważnie stanąć twarzą w twarz z faktem, że trudno jest zdefiniować tę najbardziej ulubioną aktywność, choć mamy poczucie, że nie robimy tego, co najbardziej nam odpowiada… stąd właśnie twierdzę, że talenty przywódcze są bardzo dziwne: zdolność do konfliktu z samym sobą i nie tylko oraz samoświadomość.
Na ten przykład większość młodych ludzi, swoją pierwszą pracę podejmuje przypadkowo. Rozpoczynając karierę zawodową nie zdają sobie sprawy, co najbardziej lubią i chcą robić. Przyjmują ofertę, która wpada im w ręce w momencie startu zawodowego. Potem zmieniają pracę, łapiąc kolejną propozycję. W efekcie, ciągle wypełniają obowiązki wyznaczone im przez innych, a nawet gonią za nimi, bo nie mając Pana, Szefa błądzą jak statek bez steru. Całe ich życie kręci się wokół oczekiwań ludzi, którzy ich najęli, wymagają od nich i płacą im za spełnianie tych wymagań. Wciągnięci w bieżące zajęcia pocieszają się, że przecież wszyscy tak mają!
Jeżeli nie będą ostrożni, w miarę upływu lat zupełnie stracą z oczu tę pełną wiary istotę, którą każdy z nas w sobie nosi – dziecko. Rozpoczynało życie w świecie niczym nieograniczonych możliwości i szans, ale z różnych przyczyn nie wybrało świadomie tej drogi, która najbardziej mu odpowiada. Może zostało popchnięte czy przymuszone okolicznościami, do wejścia na tę, która akurat się przed nim otworzyła. To nowoczesna forma niewolnictwa, zwana samozniewalaniem się. Nie idą więc drogą, którą świadomie wybrali, ale tą, na którą wepchnął ich cały splot okoliczności. A przynajmniej, tak to sobie i innym tłumaczą.
W pierwszym przypadku byliby kowalami własnego losu. W drugim zaś, ich los jest kruszywem kształtowanym przez kapryśne siły, raz tworzą one piękne kształty, a kiedy indziej bezładnie je rozbijają. W związku z takim obrotem spraw życiowych mówię czasem o ludziach samozniewolonych lub zdeformowanych. W mojej ostatniej książce ‘Wolni i zniewoleni” pytam dość często, aczkolwiek przewrotnie: Czy to jest przeznaczenie?

Zarządzanie przez wartości, jak je wdrożyć?

Oddalenie się teorii i praktyki od siebie spowodowało, że elity, liderzy, w gruncie rzeczy wszyscy tolerujemy lub pozostawiamy samopas, tocząc w tym czasie bezsensowne akademickie spory, zalegalizowany idiotyzm w postaci przestarzałego programu edukacji w publicznych szkołach podstawowych, średnich i niemające nic wspólnego na przykład z praktyką biznesową programy w szkołach wyższych.
Tolerujemy fakt, że kandydaci na posłów do Sejmu nie przechodzą wnikliwych badań psychologicznych mimo ewidentnych dowodów, że mandat i immunitet to bardziej niebezpieczny oręż niż broń palna. Pozostawieni samopas ministrowie resortów oraz menedżerowie spółek Skarbu Państwa, nie rozumiejąc zasad rynkowych i przywódczych, tworzą nierzadko abstrakcję ekonomiczno-kadrową, wzorując się na kretynach, a nie na prymusach, wmawiając niezdarnym językiem, że takie są polskie realia, takich mamy ludzi i takich sąsiadów.
Patrząc w oczy liderów religijnych, widzimy nierzadko negację głoszonego przez nich miłosierdzia, nieżyczliwość dla ludzi i nieakceptowanie „Bożego” porządku. Tolerując ich chorobliwy brak miłości i refleksji nad samym sobą oraz własnymi kompleksami, pozostawiamy ich zdegenerowane, patologiczne środowiska samym sobie. Na poczynania przywódców politycznych czy samorządowych zbyt często przymykamy oczy, tolerujemy oświecone cwaniactwo i koleżeński czy lokalny patriotyzm zamiast oczekiwać programu, namysłu i wizji wykraczającej poza ich kadencję. Konsumujemy w ten sposób ciężko wypracowaną demokrację, usprawiedliwiając samych siebie, że dzisiejszy człowiek nie ma ani czasu, ani ochoty patrzeć przez płot na cudze, bo jest zbyt zajęty pracą i swoimi problemami.
Coś w tym z prawdy jest, ale chcemy też zwrócić uwagę na to, co daje się już zaobserwować: przyzwyczajamy się powoli do „parodii przywództwa", do miernoty moralnej, nie bacząc na konsekwencje. Wbrew naszej intuicji i choćby powszechnie znanym biznesowym zasadom zaczynamy wierzyć medialnym bohaterom bez talentu, że doskonałość to tylko teoria, a praktyka nie ma z nią nic wspólnego.
Pytania „jak wdrożyć wartości” nie lubię, bo ich się wdrożyć nie da! Można się nimi tylko kierować, są jak snop światła rzucany na pole.
Jedna drobna kwestia. A raczej jedno pytanie: czym dla lidera jest światło? A może inaczej: czy światło oznacza brak ciemności?
Chcąc rozproszyć ciemność, powinniśmy raczej zapytać, co lub kto rzuca cień? Ponieważ jest to książka o ludziach, od ludzi i dla ludzi, pamiętajmy, że mały człowiek może rzucać bardzo duży cień! Wydaje się zatem, że główną tragedią liderów jest niedostrzeganie faktów, które nie odpowiadają naszej wizji świata, rynku itd. Okazuje się bowiem, że wizja przywódcy i wroga rzeczywistość to światło i cień, które współegzystują, pokazując nam dwoistość wszystkiego, nawet dobra.
Wartości jakimi się zatem kierujemy pozwalają rozproszyć mrok lub gąszcz otaczających nas sytuacji, kryzysów i zawiłości ludzkich. Ludzie błądzą, gdyż nie są świadomi wartości jakimi się kierują, a kierowanie się brakiem wartości lub brakiem ich świadomości czyli tzw. ślepe oddanie (fanatyzm) prowadzi do gniewu, potępienia i patologii. Zatem do szaleństwa…ubranego w szaty pozornej mądrości.

Jak zbudować swój autorytet w zespole?

Menedżerów można podzielić na dwie grupy: samouków i nieuków. Obcując z setkami liderów zauważyłem, że większości tych, którzy nie radzą sobie najlepiej, nie interesują cudze błędy ani osiągnięcia, nie czytają o gospodarce, a zatem nie uczą się na doświadczeniach innych. Marnują cenny czas na wyciąganie wniosków z własnych błędów i sukcesów. Ponadto dochodzi tu zjawisko, które nazywam autyzmem bądś schizofrenią liderów. Liderzy autystyczni mają wielkie pozytywne wizje, lecz nie znoszą rzeczywistości, w szczególności wrogiej rzeczywistości, prowadząc tym samym nierzadko utalentowane osoby i zespoły na manowce lub ustalając zwyczajnie kolejny wzorzec zera absolutnego w ekonomii, kulturze lub logice. Szczegóły i przykłady podnoszę w książce napisanej wraz zespołem ekspertów z inicjatywy kulturowej na rzecz ponadczasowych wartości w przywództwie „Citius, Altius, Fortius czyli rzecz o przywództwie”.
Zapytano raz klientów pewnego doradcy ds. zarządzania, co w jego pracy powoduje, że wybierają go na doradcę. Ich odpowiedzi były bardzo frapujące. Otóż podobno: szybko i wnikliwie obserwuje ludzi; wyczuwa związki w pozornie nie mających nic wspólnego ze sobą faktach; przewiduje ludzkie reakcje, potrafi je zdefiniować, nazwać i wykorzystać jako pretekst do interesującej rozmowy.
Szczerze mówiąc, czytając to dawno temu, popadłem w zadumę. A gdzie konkrety, dyplomy, wykształcenie? Jakieś liczby, publikacje, osiągnięcia, wyniki? To takie nie wiadomo co, czcze gadanie. Jednak takowe talenty pozwalają zadbać o następujące kwestie:

1. W czym stanowię dla swoich ludzi wzór do naśladowania, a w czym nie?
2. Co określa moją kulturę pracy? Jakie wyznaję wartości? Które moje działania je umacniają, a które osłabiają?
3. Jak wspieram rozwój pożądanej kultury pracy i jak wspieram lub pomagam w rozwoju moich najlepszych ludzi?
4. Jaką kulturę pracy prezentują moi najlepsi ludzie? Gdzie są punkty wspólne, a gdzie rozbieżności
między nami?
5. Jakie wartości w naszej kulturze pracy musimy zweryfikować?
6. Ile zarabiają moi kluczowi ludzie? Czy to dużo, średnio, czy mało?
7. Jak wyglądają ich indywidualne programy motywacyjne?

Ciekawa anegdotka o zarządzaniu

Na konferencji usłyszałem ciekawą anegdotę. Niestety nie udało mi się ustalić ani źródła jej pochodzenia, ani autora:
„Było to daleko stąd, na pewnej farmie. Pewnego dnia, osioł farmera wpadł do głębokiej studni. Zwierzę ryczało żałośnie godzinami, a farmer zastanawiał się, co robić. W końcu zdecydował. Zwierzę było stare, a studnię i tak należało już zasypać. Nie warto wyciągać z niej osła.
Zwołał sąsiadów do pomocy. Wzięli łopaty i zaczęli zasypywać studnię śmieciami i ziemią. Osioł zorientował się, co się dzieje i zaczął przerażony ryczeć jeszcze głośniej. Nagle, ku zdumieniu wszystkich, uspokoił się. Po wsypaniu kilku kolejnych łopat, farmer zajrzał do studni. Zdumiało go to, co zobaczył. Za każdym razem, gdy kolejna porcja śmieci spadała na ośli grzbiet, ten otrząsał się i wspinał o krok ku górze. Niebawem, wszyscy ze zdziwieniem spostrzegli, jak osioł przeskoczył przez krawędź studni i szczęśliwy, oddalił się truchtem!”.
Życie będzie cię zasypywać śmieciami, każdym możliwym rodzajem brudów. Jedyny sposób, by wydostać się z dołka, to otrząsnąć się i zrobić krok w górę. Kolejne kłopoty, to kolejne stopnie ku wolności.